2.1. Wat wordt bevraagd in het online-instrument?

Het zelfevaluatie-instrument heeft zowel aandacht voor het eigenlijke schoolbeleid en de interventies, als voor de processen die hiervoor plaatsvinden. En dit overheen de verschillende gezondheidsthema’s. In de zelfbevraging komen volgende onderwerpen aan bod:

Schoolbeleid/interventies:

Voor de velden in schoolbeleid/interventies is het instrument gebaseerd op de 3 (4) strategieën die een gezondheidsbeleid op school inhoudt volgens de methodiek Gezonde school en gevisualiseerd door de gezondheidsmatrix (zie: www.gezondeschool.be).

De strategie structurele maatregelen die de omgevingsgerichte interventies omvat, is voor dit instrument opgesplitst in interventies in fysieke en in sociale omgeving.
Daarnaast werd een extra veld toegevoegd waarin de perceptie van het gebruik van gezondheidsbevordering en de kadermethodiek Gezonde school wordt bevraagd.

Schoolbeleid/interventies omvat 6 velden:

1. Methodiek gezonde school als leidraad voor de uitbouw van het gezondheidsbeleid op school.
2. De invulling en organisatie van de gezondheidseducatie op school.
3. De inrichting en organisatie van de fysieke omgeving en voorzieningen in de school.
4. Indicatoren met betrekking tot gezondheid die de sociale omgeving (o.a. schoolklimaat) inkleuren.
5. De invulling en organisatie van afspraken/reglementering en opvolging op school.
6. De zorg en begeleiding van specifieke doelgroepen, kansengroepen en leerlingen met bijzondere behoeften.

Processen:

Voor de velden in processen is het instrument gebaseerd op de kwaliteitscyclus en procescomponenten van de methodiek Gezonde school. (zie: www.gezondeschool.be) De velden refereren naar de procescomponenten met betrekking tot deskundigheid, betrokkenheid en netwerking en naar de fasen in de kwaliteitscyclus, gevisualiseerd door de kwaliteitscirkel (zie: Vitaminen voor een gezondheidsbeleid op school, VLOR, 2009).

Processen omvat 8 velden:

1. De gegevensverzameling en analyse binnen de uitbouw van het gezondheidsbeleid op school.
2. De selectie van prioriteiten en het uitwerken van doelstellingen en planning in functie van de uitbouw van het gezondheidsbeleid.
3. De organisatie van de deskundigheidsbevordering en het competentiebeheer met betrekking tot de gezondheidswerking binnen de school.
4. De uitbouw van draagvlak voor het gezondheidsbeleid onder het personeel.
5. De uitbouw van draagvlak voor het gezondheidsbeleid onder de leerlingen en de ouders.
6. De samenwerking met schoolnabije en externe partners in functie van de uitbouw van de gezondheidswerking.
7. De aandacht voor procesbewaking, monitoring en (zelf)evaluatie binnen de uitbouw van het gezondheidsbeleid op school.
8. De aandacht voor verankering en integratie van het gezondheidsbeleid in het globale schoolbeleid van de school.
    

2.2. Een vragenlijst op maat van de school?

Voor haar bevraging kan de school het volledige instrument gebruiken. De school kan echter ook een ‘gepersonaliseerde’ vragenlijst opstellen. Via evaluatie.gezondeschool.be maakt de school een login aan. Binnen deze login kan de school een selectie van velden of vragen maken of vragen toevoegen aan de velden. Zo komt de school tot een vragenlijst die meer op maat is of geschikt voor de specifieke aanleiding en doelstelling van waaruit de school de zelfevaluatie organiseert.

Indien de school in haar proces van zelfevaluatie wil werken met een verkorte vragenlijst die toch alle componenten beslaat, bijvoorbeeld in functie van een latere selectie van componenten of vragen, kan de Quick scan gebruikt worden. Deze Quick scan werkt volgens dezelfde principes als het uitgebreidere zelfevaluatie-instrument. Hij is beperkt tot 30 basisvragen. De resultaten van de Quick scan geven een globaal beeld van de perceptie van de situatie en noodzaak tot acties op school. Ze kunnen ook gebruikt worden als inleiding tot het opmaken van een meer uitgebreide vragenlijst op maat (zie hierboven).

 Opmerking:

De vraagstelling in het gedeelte beleid/interventies en in de vragen over de thematische invulling is zeer specifiek voor gezondheid op school. De velden en vragen in het onderdeel processen slaan vaak ook op de bredere schoolwerking. Het kan dus zijn dat een school dergelijke procescomponenten al heeft bevraagd binnen een proces van zelfevaluatie van het algemene schoolbeleid. Dit kan een motivatie zijn om vragen en velden van het onderdeel processen niet op te nemen in de uiteindelijke vragenlijst die de school voor de zelfevaluatie van het gezondheidsbeleid afneemt. Wel is het dan belangrijk om de resultaten van andere bevragingen erbij te nemen. Bij de interpretatie van de resultaten en het zoeken naar verklaringen, zullen de gegevens uit andere bevragingen hieraan gelinkt moeten worden.

Opmerking:

Bij het selecteren of samenstellen van het bevragingsinstrument dient de school ook aan te geven tot wanneer respondenten de vragenlijst kunnen invullen. Dit moet de school in de kalender bovenaan de vragenlijst aanduiden. De responstijd die wordt gegeven is variabel, maar globaal volstaan 3 weken.

2.3. Door wie in te vullen?

Het invullen van het zelfevaluatie-instrument gebeurt bij voorkeur door het voltallige schoolpersoneel. Er kan ook gewerkt worden met een steekproef waarin wordt gelet op representativiteit voor:

• Verschillende functies op school (directie, leraren, coördinatoren en beleidsmedewerkers, keuken- en technisch personeel, schoolsecretariaat, …) alsook uit de verschillende categorieën leraren (onderwijzer, LO-leraar, AV-leraren, PV-leraren, …).
• Uit de verschillende onderdelen van de schoolstructuur: onderwijsniveaus, -types, - vormen, vestigingsplaats, graden en leerjaren.

2.4. Wanneer te gebruiken?

Het zelfevaluatie-instrument geeft een globaal zicht hoe het schoolteam het gezondheidsbeleid ervaart. Het kan door de school dus gebruikt worden voor een (ruwe) gegevensverzameling en analyse van de perceptie van de actuele situatie, voor het selecteren van gedragen prioriteiten en voor een (proces)evaluatie van de schoolwerking.

Het zelfevaluatie-instrument kan op elke ogenblik worden afgenomen. Vanuit zijn doelstelling kan het aangewezen zijn om dit zelfevaluatie-instrument aan het begin van de planningsperiode van het volgende schooljaar (februari-april) af te nemen. Een tweejaarlijkse bevraging lijkt zinvol omwille van de cyclus die (gezondheids)acties op school vaak doorlopen.

2.5. Hoe verloopt het proces van zelfevaluatie in onze school?

Het vastleggen van de procedure voor zelfevaluatie, de selectie of samenstelling van een vragenlijst en het bepalen van de responsgroep, kan best gebeuren in een overleg met directie en (enkele leden van) het schoolpersoneel. De werkgroep gezondheid van de school kan hiervoor bijvoorbeeld een geschikt platform zijn. Een directie- of personeelslid kan voorafgaand aan dit overleg reeds een voorstel opstellen. Het is aan te raden om ook de contactpersoon van het CLB op dit overleg uit te nodigen. De schoolbegeleider kan dan weer advies geven over het procesverloop, de verwerking en de interpretatie van resultaten.

Om de school te ondersteunen in dit planningsproces is een checklist voor het vastleggen van De procedure voor zelfevaluatie plannen beschikbaar. In de checklist vindt u een overzicht van elementen die tijdens het plannen van de zelfevaluatie best aan bod komen.